COĞRAFİYA İNSTİTUTU

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası

Get Adobe Flash player

Axtarış

Arxiv

<< < Mart 2013 > >>
Bz Çr Çr Cm Şn Bz
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
Samur-Dəvəçi ovalıq
Qusar rayonu, Ləzə kəndi
Kiçik Qafqaz, Murovdağ
Böyük Qafqaz, Afurca şəlalə
Böyük Qafqaz, Rustov çökəkliyi
Xəzər dənizin sahili
Beşbarmağ dağı
Gudiyalçayın dərəsi
Naxçıvan MR, Batabat gölü
Naxçıvan MR
Şollar ovalıq, meşə
Gudiyalçay
Çuxuryurd çökəkliyi
Gobustan
Naxçıvan MR, Duzdağ mağarası
Palçıq vulkanın qrifonu
Palçıq vulkanın sopka
Böyük Qafqaz, Şahdağ-Gızılqaya dağ massivi
Cənub-Şərqi Şirvan
Kür çayı

          TƏDQİQATIN ELMİ YENİLİYİ

—  İqtisadi və sosial coğrafi sahədə aparılan elmi tədqiqatların, o cümlədən təbii fəlakətlərin nizamlanması istiqamətlərinin təhlili strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Azərbaycanda təbii fəlakətlərin aktiv sahələrindən sayılan daşqın hadisələrinin idarə edilməsi və proqnozlaşdırılmasının tədqiqi elmi-praktik əhəmiyyət kəsb edir.

 —  Daşqın hadisələrinin təsərrüfatın təşkili və əhalinin məskunlaşma sisteminə təsiri iqtisadi və sosial-coğrafi aspekdə kifayət qədər tədqiq olunmamışdır. Ona görə də Kür-Araz hövzəsinin prespektiv mənimsənilmə tələblərinə uyğun olaraq daşqın hadisəsinin təsərrüfatın ərazi təşkili və əhali məskunlaşmasının iqtisadi və sosial-coğrafi əsaslarla öyrənilməsi zərurəti yaranmışdır.

—   Müasir dövrdə Kür-Araz hövzəsinin aşağı axarlarında daşqın hadisələri ilə əlaqədar olaraq təsərrüfatın ərazi təşkilinin bir çox sosial-iqtisadi və coğrafi problemləri mövcuddur. Bu problemlərin metodoloji əsaslarla tədqiqi və iqtisadi-coğrafi aspekdə təhlillərinin aparılması disserasiya mövzusunu aktual edir.

DAŞQIN TƏBİİ FƏLAKƏTDİR

—  Əksər daşqınlar təbii mühitə kəskin təsir göstərməklə təhlükə, qəza, qorxu və dağıntı hallarını artırır. Bu zaman ətraf mühitdə təhlükəli vəziyyətin yaranması təbiətin, eləcə də təsərrüfat sahələrinin və əhalinin ziyan çəkməsinə şərait yaradır;

—  Daşqın hadisəsinin baş verməsi insanların normal həyat fəaliyyətini pozur, təsərrüfat fəaliyyətinin inkişafı və ərazi təşkilində fövqəladə şərait yaradır;

—  Təbii mühiti, təsərrüfatı və insanların həyat fəaliyyətini əvvəlki vəziyyətə gətirmək bir çox hallarda mümkün olmur.

—   Bütün bu göstərilənlər, daşqın hadisəsinə «fəlakət» anlayışının verilməsinə imkan yaradır.

DAŞQINLARIN YARANMASINA TƏSİR EDƏN TƏBİİ VƏ ANTROPOGEN AMİLLƏR

—   Çayın axıb keçdiyi ərazinin səth qurluşu;

—  Çayın uzunluğu, onun su toplayıcı sahəsinin böyüklüyü və əraziyə düşən qarın, yağışın miqdarı, intensivliyi, orta aylıq temperatur göstəriciləri və s.;

—  Çay mənsəbinin(deltasının) töküldüyü ərazinin dünya okeanı səviyyəsindən fərqli yerləşmə yüksəkliyi;

—  Təbii fəlakətlər: şiddətli küləklər, güclü dalğalar, dənizdə kəskin səviyyə tərəddüdləri, çayın buz bağlaması, zəlzələ və s.;

—  Çayın təbii meandrlarla axması;

—  Çay məcrasının  və deltasının asılı materiallarla dolması;

—  Antropogen amillər (qoruyucu bəndlərə etinasız münasibətlər, meşələrin qırılması və s.).

DAŞQINLARA QARŞI GÖRÜLƏN MÜBARİZƏ TƏDBİRLƏRİ

I Mühəndis metodları:

—   Su anbarlarının tikintisi;

—   Bəndlərin bərpası,  yenilərinin inşası və mühafizəsi ;

—   Meandrların düzəldilməsi;

—   Çay yatağının və deltasının lildən təmizlənməsi;

—   Axmaz göllərin iş prinsipinin bərpa edilməsi;

—   Meşə zolaqlarının salınması;

—   Çay dərəsinin idarə olunması;

—   Su təhcizatı sistemlərinin beton örtüklü olması;

—  Yeraltı suların səviyyəsinin nizamlanması;

     II Qeyri-mühəndis metodları:

—   Daşqınların proqnazlaşdırılması sisteminin yaradılması;

—   Sosial sığortanın effektivliyinin   artırılması ;

—   Əhalinin köçürülməsi;

 İdarə etmə orqanlarınn fəaliyyəti;

NƏTİCƏ VƏ TƏKLİFLƏR

—  1. Daşqınların baş vermə səbəblərini, onların intensivliyini, yayılma areallarını öyrənən geomorfologiya, hidrologiya, iqlimşünaslıq, geologiya, ekologiya və s. elm sahələrinin ümumi halda təbii fəlakət anlayışına yanaşmaları izah olunmaqla, daşqın hadisəsinin bir problem kimi Azərbaycan Respublikasının Kür və Araz çaylarının aşağı axarlarının timsalında sosial-iqtisadi istiqamətdə tədqiqinə nail olunmuşdur.

—  2. Daşqın hadisəsi Azərbaycanın əsasən Kür və Araz çaylarının aşağı hissələrində bütün düzənlik ərazilərini əhatə edir və son illərdə (2003, 2006, 2010-cu illərdə) baş vermiş daşqın hadisələrinin tədqiqi kəmiyyət göstəricisinə görə təsərrüfatlara vurduğu zərərlərə əsasən ilk dəfə bu dissertasiya işində təhlil edilmişdir.

—   3. Azərbaycanda daşqınların sosial-coğrafi istiqamətdə vurduqları iqtisadi zə­rərlərin və dağıntıların mütləq kəmiyyət göstəricilərinin dövlət tərəfindən uçotunun aparılma məsələlərinin vacibliyi dissertasiya işində əsaslandırılır və bu sahəyə dair tövsiyələr verilir.

 

ELMİ İCLASLAR

17.05.2017. Mayın 17-də elmi katib, c.ü.f.d. Zərnura Həmidovanın sədrliyi ilə
Daha ətraflı . . .
Aprelin 26-da AMEA Coğrafiya İnstitutunun Elmi seminarında c.m.ü.e.d. Ramidə Kərəmova
Daha ətraflı . . .
AMEA Coğrafiya İnstitutunun Elmi şurası ilə  Elmi seminarının aprelin 19-da
Daha ətraflı . . .
Aprelin 14-də Dissertasiya şurasının elmi seminarında aşağıda göstərilən iki dissertasiya işinin müzakirəsi keçirilib:
Daha ətraflı . . .
Aprelin 13-də Dissertasiya şurası elmi seminarının növbəti iclasında Paşayev Nəriman
Daha ətraflı . . .
12.04.2017 AMEA Coğrafiya İnstitutunun Elmi şurası ilə  Elmi seminarının aprelin 12-də
Daha ətraflı . . .
Aprelin 7-də Dissertasiya şurası Elmi seminarının növbəti iclasında Aytən Namazovanın
Daha ətraflı . . .
05.04.2017 Aprelin 5-də akademik Ramiz Məmmədovun sədrliyi ilə AMEA akademik H.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunun Elmi seminarının növbəti iclası keçirilib.
Daha ətraflı . . .
04.04.2017 Aprelin 4-də AMEA akademik H.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunun Elmi şurası ilə Elmi seminarının  akademik Ramiz Məmmədovun sədrliyi ilə keçirilən növbəti iclasında Səbuhi Talıbov
Daha ətraflı . . .
Martın 31-də Coğrafiya İnstitutunun Dissertasiya şurasının elmi seminarında İnstitutun  dissertantı Famil Niftiyevin
Daha ətraflı . . .
01.03.2017. AMEA akademik H.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu Elmi seminarının martın 1-də
Daha ətraflı . . .
Fevralın 22-də akademik Ramiz Məmmədovun sədrliyi ilə AMEA akademik H.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu Elmi seminarının növbəti iclası  keçirilib.
Daha ətraflı . . .
15.02.2017. Fevralın 15-də akademik Ramiz Məmmədovun sədrliyi ilə keçirilən AMEA akademik H.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu Elmi seminarının növbəti
Daha ətraflı . . .
08.02.2017. AMEA akademik H.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu Elmi seminarının fevralın 8-də akademik Ramiz Məmmədovun sədrliyi ilə keçirilən  növbəti iclasında qrant layihələri üzrə iki  tədqiqat işınin hesabat məruzələri dinlənilib.
Daha ətraflı . . .
01.02.2017. Fevralın 1-də akademik Ramiz Məmmədovun sədrliyi ilə AMEA akademik H.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu Elmi seminarının növbəti iclası  keçirilib.
Daha ətraflı . . .
Yanvarın 25-də akademik Ramiz Məmmədovun sədrliyi ilə AMEA akademik H.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunun Elmi seminarı keçirilib.
Daha ətraflı . . .
Yanvarın 18-də akademik Ramiz Məmmədovun sədrliyi ilə AMEA akademik H.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunun Elmi şurasının növbəti iclası keçirilib.
Daha ətraflı . . .
Yanvarın 11-də akademik Ramiz Məmmədovun sədrliyi ilə AMEA akademik H.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu Elmi şurasının yeni ildə ilk iclası keçirildi.
Daha ətraflı . . .
Dekabrın 14-də akademik Ramiz Məmmədovun sədrliyi ilə AMEA akademik  H.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunun Elmi şurası ilə  Elmi seminarınin növbəti birgə  iclası keçirildi.
Daha ətraflı . . .
9.12.2016. Dekabrın 9-da  Dissertasiya şurasının akademik Ramiz Məmmədovun sədrliyi ilə keçən iclasında Hacıyeva Afaq Zakir qızının
Daha ətraflı . . .